İletişimISSN:e-ISSN: 3108-4885
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaHAKKINDAAMAÇ VE KAPSAMYAZARLAR İÇİN REHBERMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Yaya konforu üzerine bir test yürüyüşü: Atatürk Bulvarı'ndan gözlemler

Halah ALJAHANI,N. Oya MEMLÜK ÇOBANOĞLU

  • Halah ALJAHANI: Gazi Üniversitesi
  • N. Oya MEMLÜK ÇOBANOĞLU: Gazi Üniversitesi Mimarlık Fakültesi
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 2
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 1-12
21. yüzyılın başından itibaren, araç bağımlı hareketliliğin hızlandırdığı iklim krizinin kentsel yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkileri artmaktadır. Yakın zamanda ise, COVID-19 salgınının kentsel hareketliliği kısıtlayıcı etkisi, yürümeyi bir ulaşım biçimi olarak ön plana çıkarmıştır. Bu değişimlerle birlikte, ‘yürünebilirlik’ ve ‘yaya dostu tasarım’ kavramları hem akademik literatürde hem de uygulamada daha fazla önem kazanmaktadır. Yürüme pratiği kültürel ve bireysel tercih ve özelliklerin yanı sıra sosyal ve yapılı çevre gibi dışsal etmenlerden de etkilenmektedir. Yürünebilirlik ise, kent bütününden-sokağa çeşitli ölçeklerde ele alınması gereken ve her bir ölçekte farklı bileşenlere sahip karmaşık bir olgudur. Yürünebilirliği etkileyen çevresel etmenlere yönelik araştırmalar incelendiğinde, uygunluk, erişebilirlik, güvenlik, konfor ve ilgi çekicilik unsurlarının ortaklaştığı görülmektedir. Yaya konforu bu unsurlar arasında en temel gereksinimlerden biridir. Bu çalışmada, yaya konforunu etkileyen çevresel etmenler literatürde tanımlanan kriterlere dayanarak gölgelik alanlar, oturma alanları, fiziksel engeller ve yaya bağlantıları olarak belirlenmiştir. Ankara'nın ana eksenlerinden biri olan Atatürk Bulvarı üzerinde gözleme dayalı test yürüyüşü aracılığıyla bu etmenler kapsamında yaya konforu değerlendirilmiştir. Yürüyüş süresince veri toplama aracı olarak sistematik yerinde gözlem, gözlemci notları, yolculuk haritalaması ve görsel kayıt araçlarının eş zamanlı kullanımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında Atatürk Bulvarı'nın Kızılay-Kuğulu Park bölümü incelenmiş ve Kuğulu Park yönünde artan fiziksel engeller ve oturma alanlarının eksikliği yaya konforunu sınırlayan temel etmenler olarak tespit edilmiştir. Araştırma, bulvardaki araç odaklı dönüşümün yaya konforu ve yürünebilirlik açısından çeşitli zorluklar yarattığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular ile yaya konforunu artırmaya yönelik önerilere ve kentsel tasarımda yürünebilirlik konusundaki tartışmalara katkı sağlanması hedeflenmektedir. Atatürk Bulvarı'nın yürünebilirliğini artırmak için yapılacak müdahalelerin yalnızca fiziksel altyapıyı değil, üst ölçekteki arazi kullanım ve ulaşım deseni ile sosyal ve kültürel faktörleri de göz önünde bulundurması gerektiği de unutulmamalıdır.
Atıf yapmak için : Aljahani, H., & Memlük Çobanoğlu, N.O. (2025). Yaya konforu üzerine bir test yürüyüşü: Atatürk bulvarı'ndan gözlemler. Thinking of Urban Decoding Journal (TUDEJ), 2(1), 1-12. https://doi.org/10.69992/0.2025.8

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Thinking Of Urban Decoding Journal
2025, Cilt2, Sayı1
E-ISSN: 3108-4885
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Adkins, A., Dill, J., Luhr, G., & Neal, M. (2012). Unpacking walkability: Testing the influence of urban design features on perceptions of walking environment attractiveness. Journal of Urban Design, 17(4), 499-510.
  2. Alfonzo, M. A. (2005) To walk or not to walk? The hierarchy of walking needs. Environment and Behavior, 37(6), 808–836.
  3. Bivina, G. R., Gupta, A., & Parida, M. (2019). Influence of microscale environmental factors on perceived walk accessibility to metro stations. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 67, 142–155.
  4. Cervero, R. & K. Kockelman. (1997). Travel demand and the 3Ds: Density, diversity, and design. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 2 (3), 199–219.
  5. Clifton, K. J., Livi Smith, A. D., & Rodriguez, D. (2007). The development and testing of an audit for the pedestrian environment. Landscape and Urban Planning, 80(1), 95–110.
  6. De Vos, J., Lättman, K., van der Vlugt, A. L., Welsch, J., & Otsuka, N. (2022). Determinants and effects of perceived walkability: a literature review, conceptual model and research agenda. Transport Reviews, 43(2), 303–324.
  7. Dovey, K., & Pafka, E. (2020). What is walkability? The urban DMA. Urban Studies, 57(1), 93-108.
  8. Doyle, S., A. Kelly-Schwartz, M. Schlossberg, and J. Stockard. (2006). Active community environments and health: The relationship of walkable and safe communities to individual health. Journal of the American Planning Association, 72 (1), 19–31.
  9. Erturan, A., & van der Spek, S. C. (2022). Walkability analyses of Delft city centre by Go-Along walks and testing of different design scenarios for a more walkable environment. Journal of Urban Design, 27(3), 287-309.
  10. Ewing, R. & Handy, S. (2009) Measuring the unmeasurable: Urban design qualities related to walkability. Journal of Urban Design, 14:1, 65-84.
  11. Fonseca, F., Ribeiro, P. J., Conticelli, E., Jabbari, M., Papageorgiou, G., Tondelli, S., & Ramos, R. A. (2022). Built environment attributes and their influence on walkability. International Journal of Sustainable Transportation, 16(7), 660-679.
  12. Forsyth, A. (2015). What is a walkable place? The walkability debate in urban design. Urban Design International, 20, 274-292.
  13. Forsyth, A. & Southwoth, M. (2008). Cities afoot—Pedestrians, walkability and urban design. Journal of Urban Design, 13:1, 1-3.
  14. Gao, W., Qian, Y., Chen, H., Zhong, Z., Zhou, M., & Aminpour, F. (2022). Assessment of sidewalk walkability: Integrating objective and subjective measures of identical context-based sidewalk features. Sustainable Cities and Society, 87, 104142.
  15. Gülkök, I. (2013). Production of the sidewalks: the case of Atatürk Boulevard (Yüksek lisans tezi). Ankara: ODTÜ.
  16. Google Books Ngram Viewer (2024). 1900'den 2019'a kadar “walkable”, "walkability" and "pedestrian-friendly"(yürünebilir, yürünebilirlik ve yaya dostu) terimlerinin İngilizce yayınlarda kullanım sıklığı. 15 Temmuz 2024 tarihinde https://books.google.com/ngrams adresinden alındı.
  17. Kesim, B. (2009). The boulevard as a communication tool; Atatürk boulevard (Yüksek lisans tezi). Ankara: ODTÜ.
  18. Lo, R.H. (2009) Walkability: What is it? Journal of Urbanism, 2(2), 145–166.
  19. Mehta, V. (2008) Walkable streets: Pedestrian behavior, perceptions, and attitudes. Journal of Urbanism 1(3), 217–245.
  20. Özbil, A., Yeşiltepe, D. & Argın, G. (2015). Modeling walkability: The effects of street design, street-network configuration and land-use on pedestrian movement. A| Z ITU Journal of the Faculty of Architecture, 12(3), 189-207.
  21. Rogers, S. H., J. M. Halstead, K. H. Gardner & C. H. Carlson. (2011). Examining walkability and social capital as indicators of quality of life at the municipal and neighborhood scales. Applied Research in Quality of Life, 6 (2), 201–213.
  22. Shaaban, K. (2019). Assessing sidewalk and corridor walkability in developing countries. Sustainability, 11(14), 3865.
  23. Silvennoinen, H., Kuliga, S., Herthogs, P., Recchia, D. R. & Tunçer, B. (2022). Effects of Gehl’s urban design guidelines on walkability: A virtual reality experiment in Singaporean public housing estates. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 49(9), 2409-2428.
  24. Sohn, D. W., Moudon, A. V. & Lee, J. (2012). The Economic Value of Walkable Neighborhoods. Urban Design International, 17 (2), 115–128.
  25. Southworth, M. (2005) Designing the walkable city. Journal of Urban Planning & Development, 131(4), 246–257.
  26. Speck, J. (2012). Walkable City. New York: North Point Press.
  27. Talavera-Garcia, R. & Soria-Lara, J. A. (2015). Q-PLOS, developing an alternative walking index. A method based on urban design quality. Cities, 45, 7–17.
  28. Tekel, A. ve Görer Tamer, N. (2016). Yürünebilirlik kavramı ve yürünebilirliği etkileyen temel faktörler. A. Uğurlar, D. Erol, E. V. Öcalır Akünal, F. Erdoğanaras, K. Cihangir Çamur, L. Alkan, N. Görer Tamer, S. B. Yenigül, Ü. Duman Yüksel ve Z. Özdemir (Der.), 80 Sonrası Mekân ve Planlama içinde (ss. 207-215). Ankara: Gazi Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü.
  29. Timmermans, H. (2009). Prelims. H. Timmermans (Ed.), Pedestrian behavior: Models, data collection and applications içinde (ss. i-xiv). Leeds: Emerald Group Publishing Limited.
  30. Transport for London. (2019). The planning for walking toolkit: Tools to support the development of public realm design briefs in London. 15 Temmuz 2024 tarihinde https://content.tfl.gov.uk/the-planning-for-walking-toolkit.pdf adresinden erişildi.
  31. Van Cauwenberg, J., Van Holle, V., De Bourdeaudhuij, I., Van Dyck, D., & Deforche, B. (2016). Neighborhood walkability and health outcomes among older adults: The mediating role of physical activity. Health & Place, 37, 16-25.
  32. Walk Score. (2020) Walk score methodology. 15 Temmuz 2024 tarihinde https://www.walkscore.com/methodology.shtml adresinden erişildi.