İletişimISSN:e-ISSN: 3108-4885
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaHAKKINDAAMAÇ VE KAPSAMYAZARLAR İÇİN REHBERMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Kentsel Dönüşüm Alanlarında Kentsel Isı Adası Etkisi: Saraycık (Ankara) Örneği

Şerife Nisa Özdemir,Cansu KORKMAZ

  • Şerife Nisa Özdemir: Konya Teknik Üniversitesi
  • Cansu KORKMAZ: Konya Teknik Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi
  •  Yıl : 2026
  •  Cilt : 3
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 1-17
Sanayileşme sonrası kentlerde artan nüfusun konut arzının sağlanamaması, orta ve düşük gelir grubunun hazine arazileri üzerine kendi konutunu inşa etmesi ile sonuçlanmış ve Türkiye planlama literatürüne “gecekondu” kavramı girmiştir. Sosyo-ekonomik ve mekansal olarak kentin sorunlu bölgelerine dönüşen gecekondu alanları, yasal düzenlemeler ile kentsel dönüşüm uygulamalarının konusu olmuştur. Kentsel dönüşüm temelde köhneleşen kent dokusunun yenilenmesi ve düşük gelir grubunun konut sorununu çözmeyi hedeflese de yarattığı kentsel doku temel amacıyla çelişmektedir. Günümüzde iklim değişikliği, hızlı kentleşme, doğal alanların tahribi, yüksek yoğunluklu ve yüksek katlı dikey yapılaşma modeli, kentlerde ısının absorbe edilmesine neden olurken kentsel ısı adası oluşumunu tetiklemektedir. Araştırma Saraycık Kentsel Dönüşüm Projesi’nin kentsel ısı adası oluşumunu tetiklediği varsayımına dayanmakta olup, bu amaçla dönüşüm projesinin öncesi ve sonrası dönemlerde değişen kent morfolojisinin kentsel ısı adası oluşumuna etkisini incelemek amacıyla GIS tabanlı uzaktan algılama yöntemler kullanılarak LST, NDVI ve NDBI analizleri yapılmıştır. Araştırma bulguları, kentsel dönüşüm projelerinin sonucunda yapı yoğunluğu ve sert zeminlerin artışı, doğal alanların azalması, yüksek katlı yapılaşmanın alanda artmasınin kentsel ısı adası etkisini arttırdığını ortaya koymaktadır. İklim krizlerinin karşısında kentsel yaşam kalitesinin arttırılması amacıyla kentsel dönüşümün sosyo-ekonomik ve mekansal dokuya etkisi kadar çevresel boyutları ile de ele alınmalı, projeler iklime duyarlı, sürdürülebilir yaklaşımlarla entegre edilmelidir.
Atıf yapmak için : Özdemir, Ş. N., & Korkmaz Yılmaz, C. (2026). Urban heat island effect in urban regeneration areas: The case of Saraycık - Ankara, Thinking of Urban Decoding Journal (TUDEJ) 3(1), 1-17.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Thinking Of Urban Decoding Journal
2026, Cilt3, Sayı1
E-ISSN: 3108-4885
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Acevedo-De-los-Ríos, A., Jones-Pérez, J., & Rondinel-Oviedo, D. R. (2025). Methodology for prioritizing sustainable urban regeneration interventions in informal settlements: Case study in Lima. Cities, 157, 105550, https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105550.
  2. Aksoy, E. & Güzey Kocataş, Ö. (2017). Gecekondu Alanlarında Uygulanan Kentsel Dönüşüm Projelerinin Meşruiyet Zemini Olarak Yoksulluk ve Suç, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 275 – 295.
  3. Auer, A. H. (1978) Correlation of Land Use and Cover with Meteorological Anomalies. J. Appl. Meteor. Climatol., 17, 636–643, https://doi.org/10.1175/1520-0450(1978)0172.0.CO;2.
  4. Ay, F. (2024). Assessment of spatial/temporal variability of urban heat island effect: A case study in the central districts of İzmir. Degree of Master, İzmir Institute of Technology, City Planning, İzmir.
  5. Balaban, O. (2011). İnşaat sektörü neyin lokomotifi? Birikim, 270, 19–25.
  6. Balaban, O. (2016). İnşaat sektörü neyin lokomotifi? In T. Bora (Ed.), İnşaat ya Resulullah (ss. 17–32). İstanbul: Birikim Kitapları.
  7. Bektaş, Y. (2022). Kentsel dayanıklılık ve kentsel dönüşüm arasındaki ilişkiyi kentsel yoğunluk ve sosyal altyapı değeri üzerinden okumak: Kayseri örneği. Megaron, 17(1), 117–135, DOI: 10.14744/MEGARON.2022.40121.
  8. Bölen, F. (2004). Housing Policy and Housing Systems in Turkey, ITU A|Z: 1(1), 14-31.
  9. Canan, F. (2017). Kent geometrisine bağlı olarak kentsel ısı adası etkisinin belirlenmesi: Konya örneği. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 32(3), 69–80.
  10. Canan, F., & Geyikli, B. (2021). Kentsel ısı adası etkisinin farklı dokusal özelliklerde karşılaştırmalı analizi: Konya kenti örneği. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, 5. Ulusal Yapı Kongresi: Yapı Sektöründe Çok Yönlü Kalkınma, Eğitim, Araştırma, Uygulama, Bildiriler Kitabı, 525-538, ISBN: 978-605-01-1525-3.
  11. Chandler, T. J. (1965). The climate of London. London: Hutchinson & Co., s.292.
  12. Çoban, A. N. (2012). Cumhuriyet’in ilanından günümüze konut politikası. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(3), 75–108.
  13. ENDEKSA (2026). Türkiye Ankara Sincan Saraycık Satılık Konut m² Birim Fiyatları, https://www.endeksa.com/tr/analiz/turkiye/ankara/sincan/saraycik/endeks/satilik/konut, Access date: February, 2026.
  14. Faraji, A., Agha, T. M. H., Ghasemi, E., Alirezaei, Z., Rahnamayiezekavat, P., & Arya, S. H. (2026). Proposing a layered model to develop sustainable affordable housing focusing on operation phase criteria. Energy Reports, 15, 108945, https://doi.org/10.1016/j.egyr.2025.108945.
  15. Keith, L. ve Meerow, S. (2022). Planning for Urban Heat Resilience (PAS Report 600). American Planning Association. ISBN 978-1-61190-208-2.
  16. Keogh, D. U., Apan, A., Mushtaq, S., King, D., & Thomas, M. (2011). Resilience, vulnerability and adaptive capacity of an inland rural town prone to flooding: a climate change adaptation case study of Charleville, Queensland, Australia. Natural Hazards, 59, 699–723, doi:10.1007/s11069-011-9791-y.
  17. Korkmaz, C., & Alkan Meşhur, H. F. (2021). Neo-liberal urbanism and sustainability in Turkey. Journal of Housing and the Built Environment, 36, 1165–1198.
  18. Korkmaz, C., & Balaban, O. (2020). Sustainability of urban regeneration in Turkey. Habitat International, 95, 102081.
  19. Landman, K., & Du Plessis, C. (2007). The impact of gated communities on urban sustainability. Town and Regional Planning, 51, 16–25, https://doi.org/10.38140/trp.v51i.4856.
  20. Li, J., Song, C., Cao, L., Zhu, F., Meng, X., & Wu, J. (2011). Impacts of landscape structure on surface urban heat islands: A case study of Shanghai, China Remote Sensing of Environment, 115(12), 3249-3263, https://doi.org/10.1016/j.rse.2011.07.008.
  21. Lu, X.-H., & Ke, S.-G. (2018). Evaluating the effectiveness of sustainable urban land use in China. Habitat International, 77, 90–98, https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2017.10.007.
  22. Metlink (2025). Urban Heat Island Information, https://www.metlink.org/fieldwork-resource/urban-heat-island-introduction/. Access date: 10 th February, 2026.
  23. NASA. (2026). Urban Heat Islands, https://mynasadata.larc.nasa.gov/basic-page/urban-heat-islands, Access date: 10th January, 2026.
  24. NIHHIS. (2026). Urban Heat Islands, https://heat.gov/urban-heat-islands/, Access date: 5 th January, 2026.
  25. Obeng-Odoom, F. (2014). Green neoliberalism: Green Neoliberalism: Recycling and Sustainable Urban Development in Sekondi-Takoradi. Habitat International, 41, 129–134, https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2013.07.009.
  26. Özdemir Sarı, B. (2015). Konut Üretiminde Aşırılık ve Stok Boşluk Oranları: Yenimahalle ve Altındağ Örnekleri. Konut içinde Ankara: TMMOB Şehir Plancıları Odası, s. 73-84.
  27. Öztop, H., & Şekeroğlu, M. (2016). Konut sorunu. Ankara: Detay Yayıncılık.
  28. Penbecioğlu, M. (2016). Yapılı çevre üretimi, devlet ve büyük ölçekli kentsel projeler: Kapitalist kentleşme dinamiklerinin Türkiye’deki son 10 yılı. T. Bora (Ed.), İnşaat ya Resulullah (s. 163–180). Birikim Kitapları.
  29. Polat, N. (2020). Mardin Ilinde Uzun Yıllar Yer Yüzey Sıcaklığı Değişiminin Incelenmesi. TJRS, 2(1), 10–15.
  30. Ricciardelli, A., & Raimo, N. (2023). Urban regeneration and sustainability. In A. Ricciardelli, & N. Raimo (Eds.), Assessing Sustainability and Organizational Innovation of Urban Regeneration Projects, 1-22.
  31. Sakar, B., & Çalışkan, O. (2019). Design for mitigating urban heat island. ICONARP, 7(Special Issue), 158–181. https://doi.org/10.15320/ICONARP.2019.
  32. Sincan Belediyesi. (2019). Saraycık Strateji Belgesi Raporu: https://www.sincan.bel.tr/wpcontent/uploads/2020/07/Sincan-Belediyesi-2019-faaliyet-raporu.pdf , Access date: 4th March 2025.
  33. Stewart, I. D., & Mills, G. (2021). The urban heat island: A guidebook. Elsevier.
  34. Stewart, I. D., & Oke, T. R. (2012). Local climate zones for urban temperature studies. Bulletin of the American Meteorological Society, 93(12), 1879–1900, https://doi.org/10.1175/BAMS-D-11-00019.1.
  35. Tapçı, A., & Bayer Altın, T. (2024). Düziçi Ovası’nın uzun dönemli kuraklık değerlerinin NDVI analizi ile izlenmesi. In III. International Korkut Ata Scientific Research Conference, 2, 1–16.
  36. Taslima, S., Paraparib, D.S., &Shafaghata, A. (2015). Urban Design Guidelines to Mitigate Urban Heat Island (UHI) Effects In HotDry Cities, Jurnal Teknologi, 74(4), 191–124, DOI: 10.11113/jt.v74.4619.
  37. Tekeli, İ. (1982). Türkiye’de konut sorununun davranışsal nitelikleri ve konut kesiminde bunalım. Konut ’81. Ankara: Kent-Koop.
  38. Tekeli, İ. (1996). "Yetmiş Yıl İçinde Türkiye'nin Konut Sorununa Nasıl Çözüm Arandı ?", TOKİ Başkanlığı: Konut Araştırmaları, (1-2 Temmuz 1993); Ankara.
  39. Tekeli, İ. (2012). Türkiye'de yaşamda ve yazında konutun öyküsü (1923–1980). İstanbul: Tarih Vakfı.
  40. Tekpınar, E. (2023). Kentsel Dönüşüm Projelerinin Gündelik Hayata Etkisini Yaşam Kalitesi Perspektifinden Okumak: Saraycık Mahallesi – Ankara, Master of Degree, Konya Technical University, Graduate Education Institute, City and Regional Planning, Konya.
  41. Tekpınar, E. ve Levend, S. (2024). Kentsel Dönüşüm Projesiyle Üretilen Yapılı Çevrenin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi: Saraycık Mahallesi- Ankara, PLANARCH- Design and Planning Research, 8(1), 12-24. DOI: 10.54864/planarch.1456465.
  42. Theophilou, M. K., & Serghides, D. (2015). Estimating the characteristics of the urban heat island effect in Nicosia. Energy and Buildings, 108, 137–144, https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2015.08.034.
  43. Tuğaç, Ç., & Mahdızadeh Dalir, B. (2023). Kentlerde iklim değişikliğiyle mücadelede kentsel dönüşümün rolü. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF Dergisi, 25 (Special Issue), 21–42.
  44. TOKİ (2025). Saraycık Kentsel Dönüşüm Projesi, https://www.toki.gov.tr/illere-gore-projeler/7281.
  45. TÜİK (2025). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, https://nip.tuik.gov.tr/Home/Adnks.
  46. Uzun, N. C. (2006). Yeni yasal düzenlemeler ve kentsel dönüşüme etkileri. Planlama. 2, 49-52.
  47. Yasdıman, K. (2023). Kentsel ısı adası, sıcaklık dalgaları ve halk sağlığı ilişkisi. ABMYO Dergisi, 67, 53–65.
  48. Zha, Y., Gao, J., & Ni, S. (2003). Use of normalized difference built-up index in automatically mapping urban areas from TM imagery. International Journal of Remote Sensing, 24(3), 583-594, https://doi.org/10.1080/01431160304987.