İletişimISSN:e-ISSN: 3108-4885
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaHAKKINDAAMAÇ VE KAPSAMYAZARLAR İÇİN REHBERMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Büyükşehir Belediyelerinin İlçe Belediyeleri Üzerindeki İmar Denetim Yetkisinin Hukuki Niteliği

Muradiye Çevikçelik

  • Muradiye Çevikçelik: Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi
  •  Yıl : 2024
  •  Cilt : 1
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 100-119
Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatı, merkezden yönetim ve yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) prensiplerine uygun bir şekilde örgütlenmiştir. Yerinden yönetim kuruluşları arasında önemli bir yer tutan yer yönünden yerinden yönetim kuruluşları il özel idaresi, belediye ve köydür. Bununla birlikte sanayileşme, tarım, turizm gibi çeşitli nedenlerle diğer yerlere kıyasla yurdun bazı şehirlerinde nüfusun yoğunlaştığı görülmektedir. Nüfus yoğunluğu yaşanan bu şehirlerde ulaşım, altyapı, imar, katı atık bertarafı gibi pek çok kamu hizmetinin sürekli ve kendisinden beklenen kalitede gerçekleştirilmesi, nüfus yoğunluğunun daha az olduğu şehirlere kıyasla farklı ve özel bir yönetim şekli gerektirmektedir. Bu problem anayasa koyucu tarafından da öngörülmüş olacak ki Anayasa m. 127’ye “Kanun, büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir” hükmü eklenmiştir. Maddede zikredilen özel yönetim biçimi, Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatında büyükşehir belediyeleri şeklinde somutlaştırılmıştır. Günümüzde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu çerçevesinde kurulan otuz büyükşehir belediyesi ülkemizde hizmet vermektedir. Büyükşehir belediyesi kurulan illerde, büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri şeklinde iki kademeli bir yönetim biçimi oluşturulmaktadır. Büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasında gerek faaliyet alanları gerekse yerine getirmekle yükümlü oldukları görevler açısından çakışmaların ve uyuşmazlıkların yaşanması mümkündür. İmar planlaması ve imar denetimi, uygulamada büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasında uyuşmazlıkların yoğunlaştığı alanlardan biridir. Zira büyükşehir belediyesine koordinasyon ve uyumun sağlanmasını ve kamu hizmetlerinin gereği gibi sunulmasını güvence altına almak amacıyla çeşitli yetkiler tanınmıştır. Doktrinde büyükşehir belediyesine tanınan bu yetkilerin, Anayasa m. 127/5’te hüküm altına alınan idari vesayet denetimi kapsamında kaldığı ağırlıklı olarak kabul edilmektedir. Öte yandan idari vesayetin merkezi idarenin mahalli idareler üzerinde sahip olduğu bir yetki olduğu Anayasa m. 127’de düzenlenmiştir. Bu makalede idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasındaki hukuki ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda gerek uygulama imar planlarının hazırlanmasında gerekse ilçe belediyelerinin imar uygulamalarının denetlenmesinde 5216 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerine verilen yetkiler hukuki açıdan tahlil edilmiştir.
Atıf yapmak için : Çevikçelik, M. (2024). Büyükşehir belediyelerinin ilçe belediyeleri üzerindeki imar denetim yetkisinin hukuki niteliği. Thinking of Urban Decoding Journal (TUDEJ), 1(1), 100-119. https://doi.org/10.69992/0.2024.6

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Thinking Of Urban Decoding Journal
2024, Cilt1, Sayı1
E-ISSN: 3108-4885
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Aktan, T. (1976). Mahallî idarelerde vesayet denetimi. Amme İdaresi Dergisi, 9(3), 3-24.
  2. Akyılmaz, B., Sezginer, M. & Kaya, C. (2023). Türk idare hukuku. Seçkin Yayıncılık.
  3. Akyüz, E. A. (2017). Yerine geçerek işlem yapma: 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun büyükşehir belediyesinin imar denetim yetkisini düzenleyen 11. maddesi üzerine bir inceleme. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  4. Alıcı, O. V. (2012a). Büyükşehı̇r beledı̇yesı̇ ı̇le ı̇lçe beledı̇yelerı̇ arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇ler: İstanbul örneğı̇. [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi
  5. Alıcı, O. V. (2012b). Büyükşehir belediyesinin ilçe belediyeleri üzerindeki denetim yetkisinin kavramsal açıdan değerlendirilmesi. Yerel Politikalar, (2), 38-52.
  6. Arıkboğa, E. (2012). Büyükşehir belediye modeli ve reform. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, (2), 1-32.
  7. Arslan, S. (1989-1990). Mahalli idareler üzerinde merkezi idareye tanınan idari denetimin kapsadığı yetkiler. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Prof. Dr. Coşkun Üçok’a Armağan, 2(1-2), 65-87.
  8. Atasayan, M. G. (2012). Kamu hizmetlerinin süreklilik ve düzenlilik ilkesi. On İki Levha Yayıncılık.
  9. Atay, E. E. (2016). İdare Hukuku. Turhan Kitabevi.
  10. Başkaya, A. (2016). Büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri arasındaki yerel idari vesayet ilişkisi ve imar denetimi örneği. Terazi Hukuk Dergisi, 11(120), 14-26.
  11. Berk, K. (2011). İdare hukukuna ve idari yargıya ilişkin değerlendirmeler -I-. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 65(2), 35-48.
  12. Bilgen, G., Balcı, E., & Kalça, M. Y. (2022). Kastamonu Bozkurt ilçesinde 11.08.2021 tarihinde meydana gelen sel felaketinin yerinde incelenmesi. Tasarım Mimarlık ve Mühendislik Dergisi, 2(1), 20-35.
  13. Boztepe, M. (2022). Türkiye’de yerel yönetimlerin idari özerkliğinin hukuku. Seçkin Yayıncılık.
  14. Çağlayan, R. (2018). İdare hukuku dersleri. Adalet Yayınevi.
  15. Çakır, H. M. (2022). Yerinden yönetim. T. Yıldırım (Edt.), İdare hukuku (ss. 121-240). On İki Levha Yayıncılık.
  16. Çolak, N. İ. (2013). Büyükşehir belediyelerinin imar denetim yetkileri. Fasikül Hukuk Dergisi, 5(39), 13-18.
  17. Duran, L. (1975). Türkiye’de planlamanın hukuki rejimi. Danıştay Dergisi, 5(18-19), 15-31.
  18. Duran, L. (1982). İdare hukuku ders notları. Fakülteler Matbaası.
  19. Esendemir, E. (2020). Türk belediyeciliği yönetiminde “vesayet denetimine” mukayeseli bir bakış. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  20. Giritli, İ., Bilgen, P., Akgüner, T. & Berk, K. (2015). İdare hukuku. Der Kitabevi.
  21. Gözler, K. (2022). Mahalli idareler hukuku. Ekin Kitabevi.
  22. Gözübüyük, A. Ş. & Tan, T. (2011). İdare hukuku cilt I genel esaslar. Turhan Kitabevi.
  23. Güran, S. (1991). İşbirliği mi, karşıtlık mı. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 12(1-3), 267-275.
  24. İlgezdi, A. R. (2023). İmar hukukunda yıkım ve imar para cezaları. Seçkin Yayıncılık.
  25. Kalabalık, H. (2012). İmar hukuku cilt-1. Seçkin Yayıncılık.
  26. Kalabalık, H. (2023). İdare hukuku dersleri cilt-I. Seçkin Yayıncılık.
  27. Kaplan, G. (2005). 5216 sayılı büyükşehir belediyesi kanunu ile 5393 sayılı belediye kanununa göre belediye meclisi kararları üzerindeki denetim. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (Prof. Dr. Hüseyin Hatemi’ye Armağan), 3(6), 233-256. Türk İdare Hukuku Sitesi. http://www.idare.gen.tr/kaplan-denetim.htm
  28. Karahanoğulları, O. (2023). İdare hukuku. Turhan Kitabevi.
  29. Muratoğlu, T. (2019). Teşkilât, planlama ve uygulama boyutlarıyla imar hukuku. Seçkin Yayıncılık.
  30. Özay, İ. H. (2017). Günışığında Yönetim. Filiz Kitabevi.
  31. Sancakdar, O., Önüt, L. B., Us Doğan, E., Kasapoğlu Turhan, M. & Seyhan, S. (2019). İdare hukuku teorik çalışma kitabı. Seçkin Yayıncılık.
  32. Şanlı, D. (2009). Planlama yetkisinin analizi. Ankara Barosu Dergisi, (3), 47-58.
  33. Şanlı, H. (2014). Demokratik özerklik ve idari vesayet bağlamında bursa büyükşehir belediyesi mekânsal planlama uygulamalarına bakış. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
  34. Şensoy, B. (2010). Yerel özerklik ve yerel yönetimler üzerindeki idari vesayet. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
  35. Tortop, N. (1991). Mahalli idareler. Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası.
  36. TÜİK. (2024). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684
  37. Ulusoy, A. D. (2023). Türk idare hukuku. Yetkin Yayınları.
  38. Yıldırım, R. & Çınarlı, S. (2021). Türk idâre hukuku dersleri. Adalet Yayınevi.
  39. Yıldırımer, T. (2019). Büyükşehir belediyelerinin ilçe belediyeleri üzerindeki denetim yetkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
  40. Yıldız, M. (2014). Büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasındaki ilişkiler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
  41. Kararlara erişim:
  42. https://legalbank.net/arama
  43. https://www.lexpera.com.tr